MESEN – ARMENTIERES

De rode lijn geeft het wandeltraject weer. Klik op de rode markeringen voor toelichting over de locaties.
Alle toelichtingen kunnen ook in de tekst hieronder gelezen worden. Die tekst bevat bovendien illustraties.

Afstand van dit traject: 18,8 km m, circa 20 km met uitbreiding naar Ploegsteert Bos

Bethlehem Farm en Adolf Hitler

Adolf Hitler was in 1914 als 25-jarige soldaat in het Duitse leger actief in de Westhoek. Net bevorderd tot korporaal, probeerde hij met zijn 16de Beierse reserve-infanterieregiment het dorp Geluveld, het laatste dorp vóór Ieper, te veroveren op de Britse en Franse troepen. Tien dagen na zijn vuurdoop ging Hitler aan de slag als koerier. In Mesen bracht hij bevelen van de regimentsstaf over naar de bataljonscommandanten, een klus die niet zonder gevaar bleek. Bij de reddingsactie van een Duitse officier in Hollebeke raakte hij in december 1914 gewond. Hij kreeg schrapnel in zijn been en liep een schampschot op aan zijn voorhoofd. Wellicht om dat litteken op zijn voorhoofd te verbergen, droeg hij zijn haar daarna altijd met een bles. Hitler werd overgebracht naar het Koninklijk Gesticht van Mesen, een groot complex waar de Duitsers een commandopost en veldhospitaal ingericht hadden. Van januari tot februari 1915 werd hij verzorgd op de Bethlehemhoeve, in de Rijselstraat. Tijdens zijn revalidatie maakte hij diverse tekeningen en schilderijen van de ruïnes van het stadje Mesen. Zo schilderde hij een aquarel van de vernielde Sint-Niklaaskerk. Kopieën daarvan hangen in het Geschiedkundig Museum en het nieuwe bezoekerscentrum van Mesen.

Bron : https://www.boerenbond.be/kenniscentrum/boer-in-de-kijker/een-beruchte-duitser-op-de-hoeve

Bethlehem Farm East Cemetery

De begraafplaats ligt iets ten noordoosten van de Bethlehem farm en werd aangelegd door Australische eenheden, nadat de 3de Australische divisie de boerderij op 7 juni 1917 kon veroveren. Bethlehem Farm East Cemetery is de kleinste Britse militaire begraafplaats. Ze bleef in gebruik tot september 1917. De meeste slachtoffers vielen tussen 8 en 10 juni 1917.

Bron : https://nl.wikipedia.org/wiki/Bethleem_Farm_East_Cemetery

Bethlehem Farm West Cemetery

De begraafplaats werd aangelegd door Australische eenheden. De meeste slachtoffers waren manschappen van de 14th (Light) Division.

Bron : https://nl.wikipedia.org/wiki/Bethleem_Farm_West_Cemetery

Ultimo Crater

24 mijnen werden ingegraven voor de Slag bij Mesen in juni 1917. Op het meest zuidelijke punt van de aanval bevonden zich twee mijnen : Ultimo & Factory Farm mines. De Ultimo krater is nog goed zichtbaar in het landschap.

Factory Farm Crater

Aarden verhoging die getuigt van de mijnenoorlog.

Mijn ontploft in 1955

De Britten hadden zuidelijker nog mijnen geplaatst die echter niet tot ontploffing werden gebracht omdat ze zich uiteindelijk buiten het gebied van de aanval bleken te bevinden. Ze zijn daar nog steeds op uitzondering van de mijn die ontplofte in juli 1955. Die krater werd later opgevuld.

Bruce Bairnsfather

Bruce Bairnsfather was een Brits cartoonist. Zijn bekendste karakter is Old Bill. Hij tekende hier de eerste tekeningen die gepubliceerd werden als ‘Fragments from France’.

Meer info op : https://en.wikipedia.org/wiki/Bruce_Bairnsfather

Bairnsfather

Bron : http://www.belgiumtheplaceto.be/1021-old-bill-exhibition-bruce-bairnsfather.php

Bairnsfather 2

Bron : http://www.belgiumtheplaceto.be/1021-old-bill-exhibition-bruce-bairnsfather.php

Kerstbestand

 Op deze plaats hoorden Britse soldaten op 24 december 1914 in de Duitse loopgraven het kerstlied Stille Nacht zingen. De Duitsers verlieten kort daarop hun loopgraven en stapten in de richting van de Engelsen met wie ze verbroederden.

Mud Corner Cemetery

Aan de noordelijke rand van het bos van Ploegsteert, was er een wegenkruispunt dat “Mud Corner” werd genoemd omdat deze plek door z’n lagere ligging meestal drassig was. De Nieuw-Zeelanders gaven deze naam aan de begraafplaats die ze van juni tot december 1917 gebruikten om hun doden te begraven. Eigenlijk mag men dit een Anzac begraafplaats noemen, omdat de 85 soldaten, behalve één, allemaal Australiërs en Nieuw-Zeelanders waren. De meeste slachtoffers vielen tijden de maanden juni en juli van 1917, een periode waarin het Anzac Corps de linie en de omgeving aan het versterken was in de nasleep van de Tweede Slag om Mesen. Deze troepen overwinterden hier tussen 1917 en 1918, een periode toen ook verschillende doden vielen bij het bezet houden van de loopgraven en het handhaven van de linie.

Bron : https://nl.wikipedia.org/wiki/Mud_Corner_Cemetery

 HET TRAJECT KAN HIER UITGEBREID WORDEN IN DE RICHTING VAN HET PLOEGSTEERT BOS.

Ploegsteert bos

Tijdens de Eerste Wereldoorlog lag het bos bij de frontlinie. In het begin van de oorlog kwam het in Britse handen en werd Plugstreet Wood genoemd. Later werden delen bezet door Duitsers en bij het Duitse lenteoffensief kwam het even helemaal in Duitse handen. In het najaar van 1918 werd het bij het eindoffensief heroverd. Het bos telt nog verschillende bunkers, kraters en sporen van loopgraven uit de oorlog. Onder meer Winston Churchill, Adolf Hitler en Anthony Eden waren hier in de loop van de oorlog.

Toronto Avenue Cemetery

In het Plugstreet Wood, zoals de Australiërs dit bos steevast noemden, liepen verschillende gemarkeerde paden zoals Bunhill Row, Mud Lane, Hunter’s Avenue en Toronto Avenue waarnaar deze begraafplaats genoemd werd. Die paden werden door de troepen gebruikt om zich naar het front te begeven maar werden voortdurend bestookt door de Duitsers, onder meer met gasprojectielen. In de nabije omgeving liggen nog zeven militaire begraafplaatsen.

Hunter Avenue

Tijdens de nacht van 6-7 juni 1917 zaten hier Australische soldaten van de 3e divisie die zich klaarmaakten voor een aanval op de Duitsers. Terwijl de Australiërs opmarcheerden doorzeefden de Duitsers het gebied met gaspatronen en brandbommen.

Hunter Avenue

Hunter Avenue 16 02 1918. Bron : http://www.ww1westernfront.gov.au/ploegsteert/visiting-toronto-avenue-cemetery.php#!lightbox-uid-5

 Ploegsteert Wood Military Cemetery

Na gevechten aan het begin van de oorlog lag het Bos van Ploegsteert in het door de Britten veroverd gebied. Het bleef er gedurende de oorlog relatief rustig. De begraafplaats ontstond door samenvoeging van een aantal kleinere regimentsbegraafplaatsen. Tijdens het Duitse lenteoffensief in het voorjaar van 1918 was de begraafplaats even in Duitse handen, tot het gebied in september van 1918 weer werd bevrijd.

Bron en meer info : https://nl.wikipedia.org/wiki/Ploegsteert_Wood_Military_Cemetery

Rifle House Cemetery

De naam van deze begraafplaats is afkomstig van een versterking waarvan nu niets meer te vinden is. De 1st Rifle Brigade begon er in november 1914 gesneuvelden te begraven en dit ging door tot juni 1916. De begraafplaats was een frontlijnbegraafplaats waardoor de graven er ongeordend bijliggen. Tijdens het Duitse lenteoffensief was de begraafplaats van 10 april 1918 tot 29 september in Duitse handen.    Rifleman Robert Barnett van het 1st Bn. The Rifle Brigade sneuvelde tijdens de aanval op de versterking Bird Cage op 15 december 1914. Hij was 15 jaar en is daarmee het jongste slachtoffer van deze begraafplaats.

Bron : https://nl.wikipedia.org/wiki/Rifle_House_Cemetery

Hyde Park Corner (Royal Berks) Cemetery

In Ploegsteert werden veel Londense locaties gebruikt als markering.

Ploegsteert Memorial to the Missing

Dat we aan de grens van de Ieperbog zijn gekomen, blijkt uit het gedenkteken tussen de twee leeuwen. Daar worden 11.447 vermisten herdacht die verdwenen bij acties in frontsectoren ten zuiden van Ieper, zoals La Bassée, Armentières of Givenchy, tot zelfs Loos, Aubers en Fromelles, hier toch een eindje vandaan. Dit monument staat op Belgisch grondgebied omdat de Fransen het na de oorlog welletjes vonden dat er al vier grote Britse monumenten zouden komen, meer vonden ze teveel. Hierdoor moesten een aantal voorziene monumenten worden geschrapt. De ontgoochelde architecten kregen nieuwe opdrachten, voor monumenten die op een andere plek kwamen dan voorzien, maar dezelfde soldaten moesten herdenken.

Bron : Bart Debeer, Steven Slos, Onder ogen zien, Gent,2013, p. 197

Interpretatiecentrum Ploegsteert

Meer info op : http://www.plugstreet1418.be/nl

Catacombs (onder hill 63)

Catacombs

Deze zgn. catacomben werden op 2 maanden tijd gegraven door de 1st Australian Tunneling Cy. De meeste Australiërs van deze sector verbleven hier in 1917-1918. Het complex was vrij uitgebreid met 19 “straten”, verblijfplaatsen voor manschappen, commandoposten, een transmissiekamer, voorzieningen om elektriciteit aan te maken, zelfs verwarming en een kantine.

Catacombs 2

The Catacombs 1918

 

Hill 63

 Hill 63 is één van de weinige heuvels die tussen 14-18 in Britse handen bleef.

 Bunkers

Strand Military Cemetery

Na gevechten aan het begin van de oorlog lag de begraafplaats in Brits gebied en bleef het er gedurende de oorlog relatief rustig. Vanaf de weg naar Mesen liep naar het bos een lange loopgraaf, die door de Britten The Strand werd genoemd

Gemeentehuis Ploegsteert : gedenkplaats voor Winston Churchill

Winston Churchill was gedurende de Eerste Wereldoorlog gestationeerd te Ploegsteert als bevelhebber van een Schots Bataljon.

Ploegsteert Churchill

Painting of Lawrence Farm, Ploegsteert, by Winston Churchill, 1916

Bron : https://twitter.com/thesomersets/status/559081113877229571

Voor een uitvoerige behandeling van Churchill in Ploegsteert

http://www.wereldoorlog1418.nl/churchill-ploegsteert/

Standbeeld «Mademoiselle from Armentières»

Armentières was bezet door de Britten. In het Café de la Gare (zie verder) in de onmiddellijke omgeving van het station, was officier Edward Rolland getuige van een scène die hem tot de woorden van een lied inspireerden. Een soldaat kreeg er een klap van een serveerster, Marie Lecocq. De compositie van “Mademoiselle d’Armentières” zal door de troepen van de Commonwealth ontelbare keren gezongen worden tijdens het marcheren. Het werd later ook uitgevoerd door Line Renaud in 1952.

Marie Lecocq

Marie Lecocq en de voorzijde van Café de la Gare

Bron : http://moijycrois.over-blog.fr/2014/08/mademoiselle-from-armentieres-bientot-a-l-honneur-de-la-cite-nordiste.html

Het lied kan beluisterd worden op https://www.youtube.com/watch?v=YKzhQ4j9HD4

De versie van Line Renaud op https://www.youtube.com/watch?v=1Gr5xaKNQk8

Het standbeeld stond eerder op de rotonde maar moest wegens vandalisme overgebracht worden naar de meer besloten omgeving van het kerkhof.

Locatie van Café de la Gare